blog

In memoriam

Michael en de Lieve Heer

De oplettende lezer weet natuurlijk al lang dat mijn berichten voor een aanzienlijk deel gaan over herinneringen en souvenirs, zoals ook mijn fotoboek "a souvenir of nowhere" daar over gaat. Over de noodzaak om herinneringen te maken zolang het nog kan, over het vinden van eigen betekenis doordat anderen betekenis aan je geven. Wanneer zo'n ander wegvalt dan resten nog slechts de herinneringen en souvenirs. Daarom deze week een combinatie van een in memoriam en foto's. En ja, die hebben wel degelijk met elkaar te maken en met het thema kunstmatigheid...

Een paar weken geleden overleed iemand die ik persoonlijk niet gekend heb, maar waar ik wel zeker herinneringen aan heb (en ook een paar souvenirs van in de cd-kast heb staan) : zanger Michael de Jong. Omdat ik door hem weer even werd geconfronteerd met de eindigheid der dingen wil ik daar iets over schrijven in mijn blog van deze week.

Michael heeft in zijn leven wel zo'n beetje alles gedaan wat de Lieve Heer verboden heeft. Bepaald gemakkelijk heeft diezelfde Lieve Heer het hem ook niet gemaakt. Hoewel het mogelijk tijdens een groot deel van zijn verslaafde leven een onwaarschijnlijke eikel geweest zal zijn, ken ik Michael de Jong alleen van zijn muziek; mooie, gevoelige blues. Dan moet je (ook) wel een goed hart hebben... Ik zal straks proberen zijn levensloop kort samen te vatten, maar we starten natuurlijk eerst met kunstmatigheid en met fotografie.

Muziek en kunstmatigheid

Muziek is de kunstvorm die het meest direct het hart raakt. Toch is het ook een vorm waar veel tijd besteed wordt aan het schrijven van die muziek en de tekst om gevoelens uit te drukken in klanken. Het uiteindelijk resultaat is een verbeelding van die gevoelens en gedachten in het medium muziek en daarmee een vertaling. Een vertaling is altijd kunstmatig, bedacht, weloverwogen, zorgvuldig. Je merkt bij Michael de Jong dat hij het belangrijkste wel weet mee te nemen in die vertaling van zijn gevoel. Ik vind het prachtig knap wanneer je datgene dat je wilt uitdrukken zo helder door kunt laten komen. Af en toe zit er een lichte overdrijving in; een net iets te overdreven snik misschien, maar daardoor op spannende wijze grenzend aan de sentimentaliteit. Je zou dat laatste kunnen zien als net iets te veel ge-Photoshopt. Wanneer de emotie opdringerig wordt is er wat te veel aan het contrast-knopje geschoven... 

Mensen in omgevingen

In mijn portretten zijn de mensen vaak afgebeeld alsof ze een soort gast in hun wereld zijn, ze zijn wel prominent aanwezig, maar ook weer niet opvallend of opdringerig. Ongeveer zoals een geranium in de vensterbank. Vaak zijn mijn mensen afwezig doordat ze met hun gedachten ergens anders zijn op het moment dat ik mijn foto maak.

In mijn andere hoofdlijn van fotografie, de (stads)landschappen, ontbreken mensen volledig, althans wat betreft zichtbare aanwezigheid. Wel is hun invloed zichtbaar, want ik fotografeer vaak onderwerpen die de menselijke inbreuk/invloed op de omgeving laat zien. 

De laatste jaren ben ik steeds meer bezig met het fotograferen van mensen in een omgeving. Mensen die dan natuurlijk wel in een soort gespannen verhouding met die omgeving staan. Die daar niet helemaal thuis lijken te zijn. Die een beetje kunstmatig lijken. Om nogmaals op Lissabon en omgeving terug te grijpen, daar heb ik onderstaande beelden gemaakt :

Wachten tot de regen stopt

Bovenstaande foto verwijst voor mijn gevoel naar de manieren waarop je in het leven kunt staan. En dat die manieren fysiek heel dicht bij elkaar kunnen voorkomen, zonder elkaar te hinderen. Het zijn in dit geval twee manieren om te wachten tot de regen is opgehouden. Open of afgesloten, in zich zelf of naar buiten toe. Fotografisch gezien ben ik blij met de doorlopende (prachtige) tegeltjes die voor de verbinding in het beeld zorgt en met de stenen pilaar die als een barrière tussen de twee werelden in staat.

Verbazende verschillen

Het verwijst voor mij voor een heel klein stukje naar hoe verschillend mensen kunnen zijn; het is onderdeel van mijn verbaasd ervaren hoe verschillend mensen zijn. Dat is het geval bij zo'n eenvoudig voorbeeld als dit, maar strekt zich qua verbazing veel verder uit. En terugkomend op de gespannen verhouding tussen Michael de Jong en de Lieve Heer : een steviger voorbeeld. Ik snap echt helemaal niets van geloof, niet hoe het werkt, niet hoe je je er aan kunt overgeven. Ik zie het mensen doen en verbaas me er over. Daar wil ik fotografisch toch ook echt nog eens iets mee doen.

Over dat geloof en mijn verbazing gesproken komt het volgende weer naar boven. In mijn jeugd woonden wij tot ongeveer mijn 11-e levensjaar op een paar huizen afstand van een katholieke familie. Wij waren met 2 kinderen; zij met (minstens) 6. Ze vierden allerlei dingen waarvan wij het bestaan niet afwisten, althans wij wisten vaak niet eens dat er überhaupt iets te vieren viel. Zoals bijvoorbeeld Palmpasen (ik moest ook nu weer opzoeken hoe dat in elkaar zit). Dat is de zondag voorafgaand aan de zondag van Pasen. Jezus schijnt toen op een ezeltje Jeruzalem te zijn binnen gereden. Voor ons als niet-kerkelijken lijkt zo'n gebeurtenis geen aanleiding om zo'n dag te vieren, maar ik kan me herinneren dat de buurkinderen dan altijd (net als anders, want zondag) naar de kerk waren geweest, maar er dan (en dat was duidelijk anders dan anders) van terug kwamen met een stok met broodjes en bovendien een broodje in de vorm van een haan bovenop. Nog steeds heb ik geen idee wat dat te maken zou kunnen hebben met Jezus, de ezel of Jeruzalem, maar ik was er wel een beetje jaloers op dat zij met Palmpasen feestelijke kleren aan hadden en vooral en bovendien een spannende stok met broodjes.

vrouw op trap

vrouw op trap

Hier boven zie je twee foto's, waarvan de ene duidelijk een (kunstmatige) bewerking van de andere betreft. Je zou dat als het gevolg van een vertaling kunnen zien. Ik probeer het gevoel dat ik had bij het maken van de linker foto zo goed mogelijk te realiseren in het uiteindelijke beeld rechts. Verwijzend naar mijn bericht over Robin de Puy : al mijn foto's zijn uiteindelijk zelfportretten. Ze zeggen iets over hoe ik de wereld zie; ik probeer niet om de wereld exact zo vast te leggen als dat die in realiteit is (daar geloof ik ook al niet in, daar hebben we het eerder over gehad). Ik probeer te verbeelden hoe ik die wereld ervaar.

Ik zag dit oude vrouwtje die trap op krummelen en voelde de breekbaarheid die ze uitstraalt. Ik heb gewacht tot ze halverwege was om haar zo open mogelijk op die trap te krijgen. In de bewerking heb ik de focus duidelijker op haar gelegd door de foto simpeler te maken (links en rechts en in de voorgrond is allerlei rommeligheid afgesneden of weggewerkt). Haar breekbaarheid heb ik nog vergroot door ook de trapleuning weg te halen. Dat laatste maakt dat ze wel erg open als klein oud vrouwtje op een grote stenen trap komt te lopen. Als laatste aanpassing heb ik het licht wat spannender gemaakt om het beeld minder vlak te maken.

Paleis in Pena met handtas

De laatste foto van deze week, hier boven, is één van mijn eigen favorieten. Ter herinnering, als je er op klikt zie je hem groter en beter, net als bij de andere foto's. Zo mooi als dit gebeurde, met zo'n tas die aan de verkeerde kant staat, de waterplas die haar tegenwerkt en waar ze alle aandacht bij nodig heeft, zodat ze eigenlijk weer afwezig is in mijn foto, die elementen waren al een kado'tje. Daar kwam dan nog bij dat er zeker drie werelden in die foto zitten; de dame en haar tas, de voorgrond met de waterplassen en de buitenwereld die mooi afgescheiden achter de pilaren blijft (en die ook nog in twee onderdelen uiteen valt, bomen en uitzicht). Een mooie combinatie van geluk bij de omstandigheden, maar je moet het natuurlijk wel herkennen... Nog steeds heel blij mee.

Tijd voor Michael de Jong

Na alle omzwervingen, waarbij we via de kunstmatigheid in de muziek en herinneringen aan katholieke buurkinderen het eind van dit bericht naderen, wordt het tijd voor een in memoriam van Michael de Jong. Een (te) korte samenvatting van zijn leven :

Michael werd geboren (1944) in Frankrijk en is al vrij snel met zijn ouders naar Nederland verhuisd en daarna naar Amerika. Op zijn 6-e is hij in Michigan in het kerk-koor gaan zingen. Op zijn 9-e moest hij naar een jeugdinstelling omdat hij zijn school in brand had gestoken (hij had ook plannen om de kerk en het klooster af te branden), omdat hij er van werd beschuldigd een slechte Katholiek te zijn (zijn ouders waren te arm om geld voor de kerk bij te dragen). Op zijn 13-e begon hij (zonder les) gitaar te spelen nadat hij Johnny Cash had gezien; dat was het leven dat hij wilde ! Op zijn 18-e startte hij zijn eerste band.

Zelf muziek schrijven

Vervolgens heeft hij op diverse plekken in Amerika met echt grote blues-legendes als gitarist gespeeld. Toen hij in de band van Jimmy Reed ging spelen heeft Jimmy het volgende gezegd :

"It ain't how you sing the song boy,
it's how you live your life...
and if you ain't lived the life,
how can you sing the song."
 
Voor Michael is dat het moment geweest om zelf songs te gaan schrijven. Zoals je uit zijn levensverhaal opgemaakt hebt was er ruim genoeg gebeurd om uit te putten. Het leven werd er bovendien zeker niet eenvoudiger op. Nadat hij wegens wangedrag voor een periode van 10 jaar uit Denemarken werd gezet ging hij in Amsterdam wonen; heel veel blues, (te) veel drugs, gekte en paranoia en bijbehorende opnames, overdoses, (te) veel sex (in 1992 werd HIV vastgesteld). Hij stopte uiteindelijk met alle slechte gewoonten en ging in Dordrecht wonen. In 2000 werd ook nog eens stembandkanker geconstateerd en moest hij na de operatie opnieuw leren zingen.

Muzikale erfenis

Michael de Jong was erg productief nadat hij zelf muziek was gaan schrijven en zeker nadat hij zijn leven enigszins op orde had weten te krijgen. Er is dus gelukkig sprake van een heel behoorlijke muzikale erfenis. Zoek gerust op Google, kijk op zijn eigen website of schaf gewoon wat CD's aan. Hier een paar voorbeelden van de muziek van Michael de Jong (helaas is er weinig beeldmateriaal te vinden, behalve van de laatste jaren) :
 
Een prachtig live-nummer waarbij je echt wel gelooft dat hij voldoet aan de uitspraak van Jimmy Reed hier boven :
 
En één van mijn CD-favorieten. Toen ik het voor de eerste keer hoorde schoten me de tranen in de ogen (en nog steeds). Met net iets te veel snik :
Michael De Jong - Waiting For The Rainbow
 
Op de website van Michael de Jong kun je nog veel meer beluisteren en lezen en bovendien (ook al voor zijn overlijden) kun je er een heel aantal albums gratis downloaden, zoals één van mijn favorieten : het album Parkbench Serenade

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.