Mijn project SPAGHETTI startte eind 2017 met het doel mezelf als fotograaf te reactiveren. Op 1 januari 2018 begon ik in dat kader met het SPAGHETTI-blog; wekelijks een bericht met, soms zeer zijdelings, fotografische stimulaties, aspiraties en inspiraties.

Vandaag, drie jaar later, oudjaarsdag 2020, stop ik met die wekelijksheid der berichten. Dit is de laatste SPAGHETTI... Je kent me en ook de slagen om de arm die ik altijd heb, maar dit is in ieder geval voorlopig de laatste.

Als je nog niet op mijn mailinglijst staat en wel op de hoogte wilt blijven van wat ik of Kata in het nieuwe jaar gaan doen (en wanneer JAAR TWEE uitkomt), vul dan het aanmeldingsformulier alsnog even in, of stuur me een mailtje (gerrit@...).

so far, so good

Mijn fotografische reactivering heeft een flinke stap voorwaarts gemaakt. Afgelopen jaar heb ik weliswaar, mede door corona, een soort photographers-block opgelopen, maar ik heb de afgelopen drie jaar veel geleerd over mijzelf en mijn fotografie. Eén van de grootste verrassingen was natuurlijk de geboorte van mijn alter-ego Kata Olstrom met haar (en dus mijn) eigen fotografische blik.

Dit laatste SPAGHETTI-bericht wil ik het nog even hebben over een paar van mijn stokpaardjes.

vijand van het goede

Heel graag zou ik in dit laatste bericht nog over alles willen schrijven, dat nog op mijn lijstje stond en in mijn gedachten rondtolt, maar nee. Beperking is de kracht van het goede heb ik wel eens gelezen, dus misschien moet ik me daar aan houden ? Nee, zeker aan beperking moet je je nooit zonder meer houden. Beperking moet een reden hebben en niet een doel in zichzelf worden.

Er is een andere invalshoek; eentje waar ik een volledig SPAGHETTI bericht voor op de plank heb liggen, dat ik al bijna een jaar voor me uit schuif. Dat bericht start met mijn eerder beschreven gedachte dat niet perfect ook goed genoeg is (zoals hier). Vanaf dat standpunt gezien is er slechts één echte vijand van het goede : het betere. Het betere is de vijand van het goede...

de dubbelheid der dingen

Door zonder reden te blijven streven naar het betere ontken je het goede. En, zoals ik ook al een aantal keer eerder beschreef, heb ik altijd last van het schurende gevoel van dat soort dubbelheid, van de dingen die gebeuren en de dingen die hadden kunnen gebeuren (en vaak mooier en beter lijken te zijn).

Die dubbelheid heeft het risico in zich van ontevredenheid en, erger, van ongelukkigheid. Dromen en wensen worden een voedingsbodem voor het kwaad van het betere. Het echte leven valt, al dan niet terecht, soms tegen. Jaloezie krijgt dan de ruimte, al dan niet terecht gebaseerd op de waarneming van oneerlijkheid.

jaloezie

De jaloerse vijand in de vorm van het betere ontstaat vaak door de oneerlijkheid en onbegrijpelijkheid dat een ander wel iets heeft of kan en ik (of jij) niet. Een goede gezondheid, fijn werk, een warme vriendengroep, een gevulde bankrekening, een empathische partner, je kunt het zo gek niet bedenken.

Niet belerend bedoeld, en het lukt mij zelf ook zeker niet altijd, maar er is een oplossing voor jaloezie : leer met de verschillen te leven, hoe oneerlijk die ook zijn. Wees blij met wat je wel hebt. De energie die je daar in steekt is beter daar aan besteed dan aan het zoeken naar de verschillen.

puzzel

Ik zeg het dan wel, dat je het niet belerend moet opvatten, maar het blijven natuurlijk dominee-achtige priet-praterijen. Omdat ik zelf met SPAGHETTI niet alleen op zoek ben gegaan naar mezelf als fotograaf, maar ook drie jaar lang geprobeerd heb iets van de puzzel des levens te snappen, krijg je dat soort teksten...

De dubbelheid der dingen, de jacht naar verder gelegen doelen, het streven naar het betere, de jaloezie, maar ook de hoop en de ellendigheid van de hoop (zie hier) ben ik allemaal tegen gekomen op zoek naar de oplossing van de puzzel des levens. En inmiddels ben ik achter het geheim van die puzzel. Even simpel als verrassend : er is geen puzzel. De puzzel maak je zelf door naar begrijpelijkheid van het onbegrijpelijke te zoeken.

geloof des heren

Die zoektocht naar het begrijpelijke van het onbegrijpelijke is verraderlijk. Vooral omdat je zelf geen rol in die onbegrijpelijkheid speelt. Alles overkomt je gewoon. Er is geen zingeving te bedenken, want alles lijkt zonder onderliggend verband, zonder reden, en toch oneerlijk. Veel mensen keren zich in zo'n situatie tot het Geloof in de Here. 

Op zoek naar zingeving... Verraderlijk om de oplossing van de Onbegrijpelijkheid des Heren in te zetten om de de onbegrijpelijkheid des levens te verdrijven. Wel is de Onbegrijpelijkheid des Heren er één waar je zelf een rol in een groter, betekenisvol, geheel lijkt te spelen. Een hoofdrol zelfs, want De Here is voortdurend bezig met jouw doelen, kansen en uitdagingen. Onvoorspelbaar, maar retorisch gezien wel met een niet-te-kennen en altijd-rechtvaardige reden...

teerling

Het Geloof des Heren vereist overgave. Dat is niet mijn sterkste kant, helaas. Ik heb me dan ook tot een andere oplossing moeten wenden; mijn grote vriend Het Toeval. Vandaar dat ik met een symbool van mijn verklaringsmodel, of zo je wilt mijn geloof, wil afsluiten : de teerling.

Het woord teerling betekent zoiets als dobbelsteen. Het verwijst naar het toeval. Dat dobbelsteenvormige toeval heeft, godzijdank, ook een dubbelheid in zich. Of misschien wel meer dan dat...

sartre

Aanleiding voor de teerling als woord van mijn jaar wordt gevormd door Sartre's boek De teerling is geworpen. Over twee mensen (Eva en Pierre) die na hun gelijktijdige dood er achter komen dat ze eigenlijk voor elkaar voorbestemd waren. In het leven zijn ze elkaar onterecht misgelopen. Dat onrecht is de reden om uit de dood te mogen terugkeren en die voorbestemming waar te maken.

Sartre's gebruik van de teerling, van het toeval, laat niet alleen de onvoorspelbaarheid zien, maar ook dat de dingen soms gewoon gaan, zoals ze gaan. Wanneer de teerling geworpen is, wanneer het toeval heeft gesproken, is het niet anders dan dat het is. Jaloezie, of zelfs terecht ervaren onrecht, veranderen daar niets meer aan.

zonder reden

De God van het Toeval is geen God van de liefde, en ook geen God van de vergelding. Toeval is zonder reden. Het is geen verklaring, geen rechtvaardiging, geen begrijpelijkheid die deze God weet toe te voegen aan de voortdurende gruwelijke oneerlijkheid der dingen.

toeval

Onderstaande foto's heb ik ooit gemaakt tijdens een voorbereiding van een Jordanese avond; een vrienden-feestavond met verkleedpartijen, waarbij in Amsterdams spraakgebrek met elkaar werd gecommuniceerd, kaas en augurken en sigaretten in glaasjes, tafelkleedjes en verschrikkelijke Amsterdam-gebaseerde muziek. Door mijn gebrekkige mogelijkheden tot overgave aan weerzinwekkende dingen, heb ik dat aan me voorbij moeten laten gaan.

Wel heb ik, bij toeval, een paar mooie beelden aan de voorbereiding van die avond over gehouden. Foto's die ik al in mijn boek A souvenir of nowhere heb staan, maar die, onterecht, nog nooit in SPAGHETTI waren verschenen. Deze foto's en vrienden verdienen om binnenkort in JAAR TWEE te worden vereeuwigd.

Drie lieve vrienden. Alle drie door toeval op de foto door een feest dat (niet helemaal bij toeval) geweldig uitpakte. Destijds werden we fotografisch en feestelijk door het toeval verrast in positieve zin. Jammer genoeg heeft datzelfde toeval in het leven van ons vieren ook minder positieve verrassingen voor ons gehad...

 

 

 

2021

De teerling is geworpen. Begin 2020 hadden we onterechte hoop op een prachtig jaar. Begin 2021 hebben we dat ongetwijfeld gewoon weer. En we weten het nu zeker : ook niet perfect is goed genoeg...

Ik wens jullie een prachtig jaar toe. Dat al je wensen mogen uitkomen. Dat je mag genieten van alles dat de God van het Toeval je zal schenken. Dat je een goede gezondheid, fijn werk, een warme vriendengroep, een gevulde bankrekening én een empathische partner mag hebben of krijgen.

En als dat niet lukt, dat je de kracht zult vinden om met het onrecht van het toeval te leven en toch bij perioden ten volle van het leven kunt genieten. En vergeet niet om die momenten te koesteren. Om ze vast te leggen, om ze te delen; om er souvenirs van te maken.

Liefs, dank voor het volgen van mijn SPAGHETTI-blog, en vooral een supermooi 2021 gewenst,
Gerrit

 

Een zelfgekozen einde aan mijn SPAGHETTI blog... Vreemd, om een bericht te schrijven, terwijl ik weet dat dit de één-na-allerlaatste van een reeks van meer dan 150 wekelijkse afleveringen zal zijn.

Even heb ik er over gedacht om juist dit bericht over te slaan of een dag te laat te plaatsen. Betrouwbaar, zo'n vaste wekelijkse productie, maar ook een voorspelbaarheid die aan dwangmatigheid grenst. En daar zou ik me best even tegen willen verzetten. Het kan nu nog.

opties en keuzes

Met het naderend einde van mijn wekelijkse SPAGHETTI-blog zo dichtbij, heb ik opeens een heleboel opties voor onderwerpen. Daar heb ik er gelukkig nog wel wat van; oudere gedachten en heel recente, verder weg gelegen en dichter bij mezelf.

Zo kan ik bijvoorbeeld schrijven over de overeenkomsten en verschillen van empathie en compassie, over de wondere wereld van het geheugen, over jaloezie, over de jacht naar doelen, over de puzzel des levens of over de vijand van het goede. Moeilijk kiezen voor iemand die slecht kan kiezen; volgende week, in mijn afscheidsbericht, hoop ik al die punten bij elkaar te laten komen...

het geheugen

Ook over de SPAGHETTI-doelen, het al dan niet behalen daarvan en over de middelen die ik nog hoop te gaan inzetten ga ik het volgende week hebben. En over wat jij daar aan kunt mee-beleven. En last-but-not-least, het eindejaars-bericht wordt een waardig fotografisch en inhoudelijk eindpunt...

Eerder heb ik in SPAGHETTI beschreven dat ik ooit een heel jaar lang iedere dag een mail met een moeilijk woord, een uitleg en een min-of-meer korte uitwijding, stuurde aan een fijne vriendin, die nodig haar woordenschat moest uitbreiden. Een tijdje geleden kwam ik een woord tegen dat daar best bij had kunnen horen en de inspiratie vormt voor dit bericht; paramnesie...

paramnesie

Vreemd genoeg kwam ik paramnesie tegen op een website met foto-series die waren ingestuurd voor een competitie. Ik ga er dus niet vanuit de geestelijke gezondheidswetenschappen op in, al komt het begrip daar inhoudelijk wat vaker en vooral in ernstiger situaties voor.

Paramnesie grenst aan, en overlapt deels, het begrip false memories, zeker zoals ik het daar tegen kwam. Het gaat over herinneringen die je kunt hebben, al dan niet gedetailleerd, aan dingen die nooit gebeurd zijn. Herinneringen die je zelf hebt gemaakt, levensechte herinneringen...

de souvenirs

Hoewel dat soort zelf-gecontrueerde herinneringen soms niet echt storend zijn, maar gewoon een gat vullen dat anders nodeloos in het verhaal van een logische levensloop zou vallen, zijn de meeste false memories iets problematischer. Met compassie, maar zonder al te veel empathie; ik zit daar voorlopig niet mee. Het gaat mij om iets anders...

Aan het begin van de SPAGHETTI reeks, drie jaar geleden, heb ik je verteld over mijn allereerste fotoboek; a souvenir of nowhere. Souvenirs zijn hulpmiddelen om je herinneringen levend te houden, net zoals herinneringen hulpmiddelen zijn om je leven als een zinvol geheel te ervaren.

memories

In mijn fotoboek had ik het over souvenirs of nowhere. Met false memories kun je die zelf maken, of eigenlijk maak je dan memories of nowhere...

Je weet het, ik vind het boeiend hoe geheugen werkt. Hoe je daardoor lijnen in je leven leert ontdekken, hoe je gedachten kunt her-denken, hoe je gevoelens kunt terug-voelen, geuren kunt her-ruiken en natuurlijk hoe je kunt her-zien.

anders en hoe dan

Zou een false memory er anders uitzien, voelen en ruiken dan een echte ? Nee, lijkt me; althans dan heb je je werk niet goed gedaan. Een false memory moet wel geloofwaardig zijn om er zelf in te geloven.

Voor mijn gevoel zijn alle herinneringen niet goed aanraakbaar; ze verbrokkelen als je er dichter bij probeert te komen. In beeld vertaald zou dat zoiets zijn...

 

Misschien kun je beter even gaan zitten...

Nog voor de start van de doorgaans contemplatieve periode die door de kerstvakantie wordt gevormd, heb ik een besluit genomen. Een keuze gemaakt, zou je kunnen zeggen. Daar ben ik niet sterk in, echte keuzes, dus je snapt dat ik lang gewikt en gewogen heb en nog steeds twijfel of dit de juiste beslissing is...

Dit SPAGHETTI-bericht zal één van mijn laatste zijn. Sowieso zou het één van de laatste SPAGHETTI-berichten van 2020 zijn, maar ik heb besloten in 2021 niet (op dezelfde wijze) verder te gaan. Dat gaat me ernstig aan het hart, maar is onvermijdelijk. Met dit bericht meegerekend nog slechts drie berichten...

want...

Mijn besluit hangt sterk samen met dit corona-jaar; zoals ik het ervaar is dat een verloren jaar. Een jaar dat aanvoelt als een natte dweil, als een rol wc-papier die in de pot is gevallen, als een halflauwe wereldwijde modderpoel. Er zit geen dynamiek in, geen afwisseling, er zit geen enkele beweging in, alles is middelmatig en zelden inspirerend. Voortslepen en ploeteren zijn de woorden die ik gevoelsmatig aan dit bijna afgelopen jaar koppel.

Het valt me dit jaar steeds zwaarder, en ik heb de illusie dat het vooral om die corona-reden is, om iedere week een sprankelend, verrassend en inhoudelijk bericht te maken. Niet dat ik de lol er af heb; zeer zeker niet, maar ik ben zowel inhoudelijk bespiegelend als qua fotografie even door mijn beste en boeiendste materiaal heen. Ik mis de inspiratie en kleurrijkheid van het gewone leven van voor de corona.

op weg naar het einde

Ik merk dat ik in mijn berichten de laatste weken steeds meer teruggrijp op oud fotomateriaal, soms tweederangs, en op thema's met een lagere urgentie. Ik heb geen zin om die weg van kwaliteitsverlies komend jaar aan te moeten zien en daarom besluit ik de stekker (voorlopig) uit mijn blog te trekken. Om te stoppen hoef je niet op een dieptepunt te wachten...

SPAGHETTI is een project. Een project heeft een levensduur, middelen en een doel. Dat doel heiligt de middelen. In geval van SPAGHETTI is het doel om mezelf fotografisch te reactiveren. Eén van de middelen is het SPAGHETTI blog, waarin ik iedere week een bericht schrijf.

Mijn SPAGHETTI project is zeker nog niet ten einde; er zijn meer middelen. Wel stop ik (voorlopig) met mijn wekelijks blog. We hebben het er de komende weken nog over; nu eerst iets anders...

confronterend

Afgelopen weekend was ik te gast bij galerie het Fotolokaal, waar ik graag komend jaar met Kata's werk wil exposeren. Of dat gaat lukken weet ik nog niet; daar is het nog wat te vroeg voor. Het was een fijn gesprek en ik vond het erg prettig dat iemand, die ervaring heeft met fotografie, naar Kata's beeldmateriaal wilde kijken en daar, zonder terughoudendheid, op wilde reflecteren.

Arthur, de galeriehouder, constateerde dat een deel van Kata's werk misschien wat te moeizaam was voor zijn publiek, te weinig grafisch, te weinig esthetisch en daarmee (te) weinig commercieel.

Confronterend, want daar sta ik nooit bij stil; commercie. Wanneer ik de betekenislagen in mijn werk zelf snap, is het allang mooi. Maar inderdaad, ook wanneer je als minder geoefend kijker (zonder neerbuiging bedoeld) iets boven de bank wilt hangen (of in de gang), heb je een connectie nodig. Er moet iets zijn dat je aanspreekt en een betekenislaag die je, zonder uitleg, met een beetje puzzelen kunt vinden en waar je iets van je eigen leven in herkent.

commercie

Op zijn vraag waarom ik het commerciele traject zo ernstig heb laten liggen, moest ik het antwoord schuldig blijven. Nu ik er over nagedacht heb, denk ik dat het niet een gebrek aan trots is over wat ik maak, maar meer een soort schaamte en ongemak is om mijzelf aan te prijzen. Het WC-eend gevoel... Dat heb ik, ook in mijn normale werk nooit gedaan, en toen het moest kostte het me heel veel moeite.

Misschien is die schaamte om mezelf in de schijnwerpers of op een voetstuk te zetten een gevolg van mijn humanistische opvoeding. Humanisme voelt als een soort vervolg op een gereformeerde achtergrond met verantwoordelijkheid en daarmee niet te veel losbandig plezier, maar ook met doe maar gewoon en goede wijn behoeft geen krans. Ik ga verder nadenken over de commercie. Dank voor de confrontatie...

op zoek naar commercie

Afgelopen dagen ben ik met de commercie in het achterhoofd door mijn foto's gegaan. Grappig om te doen, want opeens zie ik heel andere dingen. Een voorbeeld dat ik je wil laten zien is een winters uitstapje, waar ik een groep paarden tegen kwam. Dat ziet er op het plaatje, maar ook als je zo'n roedel zelf tegen komt, wat rommelig uit; paarden zijn best irritant. Ze doen maar wat, fotografisch en stylistisch gezien.

 

 

En ja, dat is misschien al een stuk aangenamer boven de bank dan het gemiddelde beeld van Kata. Jammer genoeg wel behoorlijk inhoudsloos; waar gaat het over ? Zonder jou te willen kleineren, zoiets zou je zelf ook prima kunnen maken en dat is nou net niet mijn bedoeling. Ik moet wel iets aan het beeld toevoegen; iets dat het mijn foto maakt.

een familie-opstelling

Om een beetje commercieel te zijn moet het beeld ook zonder inhoudelijke laag aangenaam zijn om naar te kijken. Om je als kijker te boeien moet er dan iets in haken; er moet iets opvallen en dat zou met een beetje puzzelen een inhoudelijke laag kunnen vormen.

Die inhoud moet iets met mij te maken hebben; het is tenslotte een beeld dat ik maak en waarmee ik iets probeer te vertellen, maar die inhoud moet ook de kijker (en potentiële koper) aanspreken. Wat ik toevoeg bestaat uit keuzes; ik moet een standpunt kiezen, een moment kiezen, een scherpte kiezen, kiezen wat er op mijn beeld komt te staan, waar en hoe. Al die keuzes brengen de basis voor een betekenislaag aan.

Met al die keuzes krijg je zoiets als onderstaands. De paarden stonden echt op die plekken; die zijn niet door mij ge-Photoshopt. En ja, misschien is dit beeld binnenkort wel als eindejaars-aanbieding te koop in de webshop. In zwart-wit en in kleur (nee hoor, dat lijkt me niet waarschijnlijk)...

 

 

 

 

Een voortgangsbericht. Dat wordt het vandaag. En voortgang lijkt te wijzen op een weg die verder gaat. Of misschien gaat het juist over de weg terug. Is de weg terug een andere weg dan de weg heen ? Kom je dan misschien ook ergens anders uit, dan dat je zou willen ?

Terug of verder, in ieder geval droom ik over de weg; over dat de weg weer beloopbaar zal zijn. Over de kansen en mogelijkheden die de weg dan te bieden heeft. Wordt alles weer zonniger, ruimtelijker, windstiller en warmer ? Gaat het echt lukken ? En kunnen we dan eindelijk weer eens dicht bij elkaar komen, elkaar vasthouden en liefhebben ?

december

De vlucht vooruit vanaf december is wat mij betreft gestart. Het is toch al niet mijn beste maand en dit jaar wordt dat er, door de ophokking en contactbeperkingen, niet beter op. Min of meer begrijpelijke maatregelen allemaal, maar desondanks onaangenaam en geen bron van energie en creativiteit.

December... Meestal de startmaand voor een onaangename periode, Sinterklaas en Kerst niet meegerekend. Korte, donkere dagen en (nu al) koud. En dan krijgen we januari en februari nog...

fotografisch

Ook fotografisch is december meestal niet het toppunt van inspiratie en vernieuwing. Deze aflevering en, ik vrees, ook de eerstvolgende afleveringen, zullen wat beeldende kwaliteiten betreft niet tot de toppers van het jaar gerekend gaan worden. Aan de andere kant, je weet het maar nooit, alles gaat altijd anders dan je denkt...

Is december, als je alles op een rijtje zet, daarmee een maand die neigt naar somberheid en/of passiviteit ? Nee, absoluut niet. December is meestal de maand van contemplatie, van even stilstaan, van terugkijken, vooruitkijken en plannen maken. Bepaald niet noodzakelijk somber dus, maar wel een meer naar binnen gekeerde maand...

op weg terug

Bij een goede terugblik hoort natuurlijk grasduinen in het verleden; in oud fotomateriaal. Een soort gevallen bladeren, waar je doorheen loopt, waarbij je er zorgvuldig voor zorgt dat je bij iedere stap een bult knisperend blad voor je uit schopt. Zinloos, maar heerlijk...

Vlak voor dit bericht had ik dat ook even gedaan, terugkijken dan. Dromen over vroeger, zeg maar. Ik had mijn toelatingsbeelden voor de fotoacademie teruggevonden en vanaf daar verder gebladerd door opdrachten, vrij werk en post-studie-materiaal. Wat een verschillend materiaal, maar ook met overeenkomsten. In iedere periode bijvoorbeeld de duinen en het strand. Even een terugblikje...

vooruit

Dromen over de weg... Een paar richtingaanwijzers heb ik nu al klaar gezet. Over het hele project SPAGHETTI ga ik me komende weken  beraden. Over de doelen die ik er mee gesteld had (fotografische re-activering), over de middelen (waarvan het SPAGHETTI-blog het meest in het oog springt) en aanpak, zoals de fotografische doelen die de wereld in gaan (berichten, beelden, publicaties, exposities).

Wat ik alvast zeker weet is dat ik met Kata wil exposeren. Afgelopen jaar zou dat al plaats vinden in het kader van Huntenkunst, een internationale kunstmanifestatie waar ik door de ballotage was gekomen. Dat evenement werd afgelast helaas en voor komend jaar is het ook spannend of dat in mei al weer zou kunnen plaatsvinden.

voorbereiding

Om niet december-somber bij de pakken neer te zitten ben ik hard bezig met allerlei voorbereidingen. Ten behoeve van Kata's coming-out heb ik bijvoorbeeld Kata een eigen visitekaartje gegeven en, belangrijker, een presentatie-set, bestaande uit zo'n 40 stuks Kata-kaarten.

De Kata-kaarten zijn foto's van 13 cm bij 13 cm met een witte rand, op 18 cm hoog papier afgedrukt; daardoor met een witte onderruimte, waar Kata's naam rechtsonder prijkt. Simpel dus, en smaakvol, niet te groot en niet te klein, en kwalitatief OK, want wel op Hahnemuhle fine-art papier. Een paar voorbeeldjes wil ik je meegeven :

Het leven begint met ontdekken, verkennen en uitproberen. De eerste 20-30 jaar doe je heel veel dingen voor het eerst. Een spanning die je, als je de uitdagingen zoekt, ook nog wel even kunt rekken. Toch, op een gegeven moment, en dat is eigenlijk best een raar idee, keert het om; er komt een moment dat je dingen voor het laatst doet.

Het bewustzijn daarover begint meestal bij de aanschaf van een langlopend plezier, zoals een auto, een huis, een kat of hond. En nog weer later zal zich dat uitstrekken tot fietsen, autorijden of de aanschaf van een wasmachine, televisie of, nog onvoorstelbaarder, tot de aankoop van de laatste kerstboom. Voor dit jaar is-ie gelukkig al aangeschaft...

het start met niks

Als je onderstaand beeld bekijkt, zal het je vast niet veel zeggen. De context mist; het is wat het is. Betekenis of verband met het bovenstaande is ver te zoeken.

Er is meer nodig om te snappen waarom ik zoiets fotografeer. Wanneer ik zo'n foto maak voel ik aan waar voor mij de spanning in zit. Gaandeweg de aflevering van deze week ga jij daar hopelijk ook achter komen, al ga ik het niet uitleggen dit keer...

Kijk voor nu even zonder context. Vraag je simpelweg af : wat is er te zien. En als je je verveelt : hoe laat is het, waar zijn we en desnoods : waar staan de elementen voor...

 

gekker

Vreemde start, rare ideeën... En dat is nou het mooie van rare ideeën. Het kan altijd nog gekker. Een nog minder te bevatten gedachte, althans voor mij, is dat je steeds minder wilt, dat je de energie er niet voor op kunt brengen om je leven in beweging te houden. Dat het wel mooi geweest is. Dat je het gaat uitzitten. Geen streven meer hebt, geen risico meer neemt. Geen doelen meer hebt, want het gevoel van een toekomst ontbreekt...

Op dit moment staat dat idee zo onbegrijpelijk ver van me af, dat ik niet kan geloven dat die neerwaartse spiraal ooit ook mij zal overnemen. Ik kan het ook niet uitsluiten; het risico bestaat dat ook ik de motivatie van mijn energie niet langer uit mijn toekomst kan halen...

integendeel

Voor dit moment heb ik dat niet, verlies van vooruitzicht; sterker nog, regelmatig kom ik het tegendeel tegen. Dat ik een stimulans ontmoet. Afgelopen week bijvoorbeeld. Op Facebook (op zich niet de meest inspirerende omgeving) kwam ik een aankondiging tegen van een interview met Anaïs Lopez, fotografe.

Geen toeval natuurlijk, want Facebook houdt nauwgezet bij wat ik graag zie. Daarom krijg ik altijd nog weken advertenties te zien van dingen die ik net daarvoor via internet heb aangeschaft. Soms is dat stompzinnig en irritant, maar in dit geval was die oplettendheid juist een pluspunt.

verhalen

Een interview met fotografe Anaïs Lopez. Nou ben ik daar wel eens wat puriteins in, misschien zelfs wel wat zuur. Ik heb vaak helemaal niet de behoefte om een fotograaf te horen praten of de politieke mening van een topsporter te horen of een politicus over kunst, maar ik was desondanks wel getriggerd.

Doorklikkend en zoekend naar beeldmateriaal kwam ik op de website van wat ik als Anaïs' meest aansprekende project ervaar. Het project gaat over een vogeltje dat ze in Singapore tegenkwam en waar ze zich meteen mee verbonden voelde; een migrant die niet helemaal past in zijn omgeving en ook niet alles lijkt te snappen. Een beetje zoals Anaïs zelf, bleek later uit het interview (zie hier, eerste kwartier doorspoelen).

anaïs lopez

Anaïs zoekt de geschiedenis van Myna, het vogeltje, uit en belandt in een bijzonder verhaal. Op de website van het project (een aanrader, klik hier) vertelt ze in beeld, geluid en vertelling het verhaal van het vogeltje. Hoe het zijn weg in de geschiedenis en de wereld heeft gevonden. Over Engeland, Singapore, Birma en over geliefdheid en over de haat die het beestje ten deel viel.

In wezen gaat het verhaal over hoe het vogeltje zich met de wereld heeft weten te verhouden. Een beetje een zelfde, naar het menselijk bestaan spiegelende, achtergrond-gedachte als ik dat met mijn bomen heb, of misschien meer nog, Kata met haar bomen heeft.

media

Dat was nou net zo inspirerend aan het project van de migrant; dat Anaïs, in de eerste plaats fotografe, zich van andere media bediende om het verhaal dat ze wilde vertellen te versterken. Ik heb dat eerder gehad dat ik een film(pje) zag van een fotografe, dat meer indruk maakte dan de foto's die ze had opgehangen.

Een spannende gedachte bovendien, dat je met ondersteuning van andere media, een langer en dieper verhaal dan een fotoserie zou kunnen maken. Dat geeft nieuwe mogelijkheden en werpt bijvoorbeeld een ander licht op mijn voorliefde voor bomen, trappen en putjes. Een coming-to-age verhaal over een opgroeiend boompje. Verschillende niveaus, zoals de wereld onder de wereld, waar de putjes de toegangsdeuren voor zijn. Nu al zin in...

 

 

graag

Anaïs geeft zich helemaal aan haar projecten. Wat graag zou ik ook die ruimte nemen voor de fotografie, of me ook meteen inschrijven op St. Joost in Breda voor een masteropleiding Visual Arts, maar bijvoorbeeld het feit dat het een 2 jarige voltijdstudie is, past helaas erg slecht in mijn leven. Ook de mate van overgave die zij heeft voor haar fotografie (en aanvullende media) maakt me jaloers. Maar nee, zeker niet ongelukkig; er is ook zonder dat een toekomst...

conclusie

Mijn conclusie is simpel en hopelijk geldt dezelfde conclusie voor jou. Dat ik dingen op een gegeven moment niet meer doe, komt in mijn geval niet doordat ik ze niet meer zou willen. Dolgraag zelfs. Nee, er is gewoon nog veel-te-veel interessants en fijns en boeiends te doen. Met spijt in het hart moet ik me beperken en kiezen; echt, het is helaas teveel moois voor één leven.

 

Het gevoel van een tredmolen overviel me de afgelopen week. Sorry, ik ga even een weekje onduidelijk zeuren over kleinigheden die iedereen in het leven heeft... Ik (en jij) moet me niet al te serieus daar in nemen. Soms moet ik mezelf iets sneller uit het moeras trekken. Er is tenslotte altijd wel ergens licht aan de horizon...

cappuccino

Oorspronkelijk startte ik mijn SPAGHETTI project met nog meer productie-elan dan dat ik iedere week een stukje wilde schrijven rond een fotografisch startpunt. Ik wilde met een tweede project nog iets heel anders gaan doen. In het begin wist ik nog niet wat dat zou zijn, maar gaandeweg evolueerde project CAPPUCCINO, zoals het inmiddels was gedoopt, in de ambitie om een Engelstalige online fotografie-cursus te maken.

Die cursus zou gaan over de inhoudelijkheid van fotografie, niet over de techniek, maar over de inhoud en het waarom van het beeld, over de boodschap; iets waar nog steeds erg weinig materiaal over wordt uitgebracht. In het eerste SPAGHETTI halfjaar schreef ik iedere week naast mijn gewone bericht ook een project-stukje; Je vind de ruïnes van het CAPPUCCINO project nog onder het kopje project.

bioritme

Op enig moment van dat eerste SPAGHETTI-jaar begon project CAPPUCCINO steeds moeizamer voortgang te vinden en schreef ik een SPAGHETTI bericht waarin ik mijn zorgen en gebrek aan energie voor dat project koppelde aan mijn bioritme. Lees het gerust even terug; je vind het hier.

Misschien dat jij niet zo'n geloof hecht aan een simpel te berekenen bioritme om de ups en downs van een heel leven mee te beschrijven. Ook bij mij wekt dat scepsis en die vergelijking was ook niet diep doorvoeld. Toch voel ik me deze week weer heel duidelijk op de dalpunten van mijn intellectuele, emotionele en fysieke levenslijnen.

in het dal

Misschien heb jij dat ook wel eens, dat het allemaal net te lang achter elkaar niet lukt. Het begint met een uurtje, maar op een gegeven moment is het dag na dag, en voelt het als week na week, waarin het niet gaat zoals je graag zou willen. Zelf heb ik bijvoorbeeld last van stress en hard, langdurig werken voor mijn werk; ploeteren zeg maar.

Onder andere daardoor, maar zeker ook door de samenloop met de corona en de seizoensgebonden verkilling en versombering van de buitenwereld, voelt het alsof er weinig andere (en leukere) dingen zijn. Alle dagen beginnen op elkaar te lijken. Die neiging heb ik wel; om me door onontkoomare omstandigheden sterker in de put te voelen. Of eigenlijk; dieper in het dal...

uit het dal

Een citaat uit mijn bioritme-bericht waar ik je net naar verwees trof me opnieuw : "Ik geef me niet snel gewonnen, en al helemaal niet wanneer ik zelf het probleem ben". Want ja, ik ben zelf natuurlijk onderdeel van mijn probleem; sterker nog, ik ben het middelpunt en heb de sleutel in handen.

Ik moet, net als destijds, eindelijk eens leren dat niet altijd alles-van-alles lukt. En dat ik ook dan knetterblij mag zijn met wat en wie ik wél heb in mijn leven. Geen enkele reden om zo te piepen of om jullie daar mee lastig te vallen. Aan de slag dus, in beweging, ik moet er zelf voor zorgen dat ik uit dat dal van mijn zelfgebouwde tredmolen kom.

een vaarwel

Met mijn voorgenomen ontsnapping aan het dal in het achterhoofd, trof ik onderstaand beeld. Een vaarwel, een afscheid, een vertrek. Onomkeerbaarheid, een gevoel van verlies én tegelijk van een oningevulde en daarom nog veelbelovende toekomst.

 

 

kata

Nog even over mijn foto-vriendin Kata, en dat hangt wel degelijk samen met het bericht van deze week. Kata wil de buitenwereld in. Ze heeft inmiddels tijdens een drietal avonden een selectie gepuzzeld van 30 van haar beelden. Met die selectie gaat ze een presentatie (op papier of scherm) maken, die duidelijk maakt waar ze voor staat. En daarmee trekt ze ook zichzelf uit het moeras... Verder, vooruit, de wereld in. Stilstand is depressie...

Aan de hand van Kata's initiatieven bedacht ik dat ik misschien weer eens een poging moet wagen om project CAPPUCCINO, en dan samen met Kata, nieuw leven in te blazen. Kan zij mooi de sombere kanten belichten en ik zo nu en dan iets vrolijkers laten zien. Hoewel het beeld van deze week er wat tussen in zit...

 

doorklikken

Voor als Kata nieuw voor je is : Kata's webiste

 

 

In gebrekkig Bulgaars kun je ook iets vragen, al is het lastig. Thuis in Nederland had ik me al voorbereid. Alvast de vertalingen voor de woorden ja, nee en dankjewel ingestudeerd. Ook had ik me verdiept in 's-lands eer en wijsheid en vooral haar gebruiken.

Door die voorbereidende verdieping was ik er achter gekomen dat als een Bulgaar knikt ten antwoord op een vraag, je dat als een nee moet interpreteren. Heen en weer schudden betekent ja. Lastig, maar sommigen, las ik, gebruiken dan ook nog eens de meer westerse betekenissen en dat werkt, zoals we weten, net andersom. Verwarrend, dat zeker...

de vraag stellen...

Omdat ik, naast mijn werk-werkzaamheden, ook zeker van plan was om foto's te gaan maken had ik ook alvast één zin geleerd : ik ben een fotograaf uit Nederland, mag ik een foto van u maken ? Ofwel Аз съм фотограф от Холандия, мога ли да ви снимам. 

Best stom, maar toen ik mijn ingestudeerde zin 's-ochtends in alle vroegte voorlegde een drietal werkmannen die aan de arbeid gingen, verstond ik echt geen snars van het antwoord. Uit het feit dat ze in onderstaande pose voor me gingen klaarstaan, heb ik opgemaakt dat het heen en weer schudden in dit geval een helder JA was.

 

 

...is hem beantwoorden

Een top-foto is het bepaald niet geworden. Ik had ze graag gefotografeerd, zoals ze met zijn drieën bij een bushalte stonden te wachten. De manier waarop werkmannen die niet echt uitkijken naar de dag samen wachten op een tijdstip dat ze nog gewoon lekker in bed hadden willen liggen.

Maar ja, ik had ze wat gevraagd en nu gingen ze moeite doen. Om een beetje goed op de foto te komen, of om mij te plezieren, dat zal ik nooit weten. Ik kon ze ook niet aansturen; communicatie in de Engelse taal behoorde niet tot hun basis-vaardigheden, goed vergelijkbaar met mijn Russisch. Zo gauw ik probeerde om ze weer gewoon te laten doen, gingen ze alleen maar meer moeite doen...

gewoon maar doen

Ook daarna heb ik nog wel eens zo'n ervaring van taal-incongruentie gehad. Dat je met de beste bedoelingen alleen met handen en voeten kunt praten. In Portugal bijvoorbeeld, of Hongarije. Bovendien verpest het alles, wanneer mensen moeite gaan doen om op de foto te komen. Althans voor mijn soort foto's...

Op onderstaand beeld heb ik een eenvoudige oplossing gevonden. Het ging me om de schoonheid en symmetrie van het binnenplein. Weinig inhoudelijk, voor mijn doen. Om er toch nog wat van te maken is het dan fijn om er één of meer mensen in te hebben. Wanneer mensen naar foto's kijken, zien ze graag andere mensen... Kortom : camera op het statief en een afstandsbediening in de hand. Niet vragen, maar klikken...

 

 

fijner

Fijner vind ik het om, zoals misschien ook goed bij mijn karakter past, als een toeschouwer door de wereld te gaan. Als een observator, een ogenschijnlijk  ongevaarlijke buitenstaander, die kijkt en registreert. Dat lijkt onverbonden, maar zo zie ik mezelf en mijn fotografie nou niet bepaald. De verbondenheid komt door de keuzes die ik maak en doordat ik daarmee inhoud in mijn beelden probeer te krijgen.

Maar goed, als toeschouwer, en de toeristenrol past daar perfect bij. God, wat heb ik zin om weer eens een weekje rond te lopen in een vreemde stad. Onverbonden en verbonden tegelijk.

nooit meer

Wat ik me wel heb voorgenomen is dat ik nooit meer vooraf toestemming vraag om foto's van mensen te maken. Behalve natuurlijk bij een portretserie, maar niet meer in het wild. Dat levert veel spannender beeldmateriaal op. De intentie van mensen is dan niet op mij of de foto gericht (zoals op de bovenste), maar er is ruimte voor interpretatie. Er is wat te puzzelen. Zoals onderstaand.

Wat opvalt is dat er een links en een rechts is. Twee ruimtes. De drempel en de muuropening, waar het licht door binnenvalt, zorgen voor een visuele scheiding tussen links en rechts. Dat, samen met de vloertegels en wandstructuur maakt het beeld al boeiend. En daar start het puzzelwerk. Heeft die visuele scheiding ook een inhoudelijke betekenis ?

En, ik ben het er mee eens, juist door de aanwezigheid van mensen gaat dit beeld iets doen. Wat gebeurt er eigenlijk, waarom staan en zitten de spelers waar ze zijn ? Wat zijn de functies of betekenissen van links en rechts ? Waarom zitten de mensen links op een bankje en lopen de mensen rechts. Zijn het toeristen, sommigen, allemaal, of juist niet één ? In de linker ruimte (buiten beeld, licht, drempel, zittend) bevinden zich mensen van westelijke origine en rechts mensen die hun wortels ergens in de Oriënt lijken te hebben. Door alle subtiele tegenstellingen is er een gevoel van twee werelden die elkaar waarnemen, observeren. Zonder te vragen...

 

 

Je moet het maar durven; leunen op een ander. Dan heb ik het niet over de mensen die boven op een ander moeten staan om zichzelf te laten zien aan de wereld, maar over afhankelijkheid en ondersteuning. Over dat je een ander nodig hebt en dat er een gelijkwaardige verbinding ontstaat. In die hoedanigheid kun je afhankelijkheid zien als een sterkte, al is mij dat anders ingegoten.

Zelf ben ik meer het type van de onafhankelijkheid, van de zelfstandigheid, van het zelf-doen... Daar is ook goed mee te leven, hoor, maar als je anderen zo weinig echt nodig denkt te hebben, is het maken van verbindingen minder vanzelfsprekend. De dwingende, onontkoombare noodzaak ontbreekt. Best jammer, die keerzijde van de medaille.

omzagen

Nee, afhankelijkheid is niet één van mijn sterke kanten. Verbindingen die ik met anderen maak worden dan ook niet geïnitieerd door noodzaak. Wat ik gewoonlijk zelf kan, zal ik in dit geval ook zelf moeten. Ik moet er voor kiezen om verbinding te maken en te houden. Dat doe ik graag, begrijp me niet verkeerd; de verbindingen die ik met anderen heb ervaar ik absoluut als heel waardevol en fijn.

Deze gedachten kwamen in me boven (en natuurlijk nog hinderlijk veel meer, maar we houden het kort) toen ik eindelijk eens de boom bij de speeltuin, zo'n 100 meter van mijn huis, fotografeerde. Ik had hem al veel langer op mijn lijstje staan en had meermalen de vrees te-laat te zullen zijn. Bij werkzaamheden in de buurt van de speeltuin ben ik altijd bang dat iemand bezig is om hem om te zagen. Onze gemeente hanteert graag de zaag onder de noemer van onderhoud...

omvallen

De boom bij de speeltuin is de vertegenwoordiging van intern leed ten gevolge van afhankelijkheid. Het is een samengestelde boom; een geënte combinatie. Het onderste deel is één boom; het bovenste deel een andere. Meestal wordt zo'n samenstelling gemaakt om de bovenste boom een extra sterke basis te geven; in dit geval is het andersom uitgevallen. Omvallen door de keerzijde-van-de-keerzijde van de medaille...

Eerst een totaalbeeld, waarbij de rommeligheid van de achtergrond me fotografisch stoorde :

 

 

essentie

In beeld kan het spannender dan bovenstaand. Dichterbij en daarmee minder rommel, meer indringend en meer essentie. De essentie wordt immers gevormd door de afhankelijkheid; doordat het bovenste deel nog in gezondheid het leven wil vasthouden en het onderste deel daar, door eigen terminaal verval, niet bij kan helpen.

De onverbrekelijkheid van die fatale afhankelijkheid, onafwendbaar naar de ondergang glijdend, doet me pijn. Een paar blaadjes aan de bovenzijde van het beeld laten de restanten van de levenslust zien, terwijl het gapende gat aan de onderzijde een vooraankondiging van het naderend einde is...

 

 

muziek

En dan denk je alles gehad te hebben en is er ook nog muziek. Dat kan alles mooier maken, maar ook de diepten verdiepen. In de auto, denkend over mijn SPAGHETTI van deze week, hoor ik Adèle. Over hoe het ook nog kan; een nog sterkere verbinding, afhankelijkheid en overgave. Over afbreukrisico's gesproken... Sometimes it lasts in love, but sometimes it hurts instead...

 

Gewoonijk moet ik, eens in de vier jaar, de aandacht die ik op mijn verjaardag krijg, delen met de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Dit keer ben ik, voor de verandering, zelf ook in de ban geraakt van de randverschijnselen van democratie. De onverdraagbaarheid, het voor-zichzelf en dus tegen-elkaar zijn, het inzetten van alle middelen om maar gelijk te krijgen, om de winst op de ander te bevechten.

Ook op andere gebieden zag ik deze week groeiende onverdraagzaamheid. Bijvoorbeeld in eigen land, cartoon-onverdraagzaamheid, zelfs zonder dat er ook maar een profeet te bekennen is. En nóg meer, bij de zichzelf-opzwepende opwinding over de maatregelen rond de corona-crisis. Ik weet het niet, maar ik word er verdrietig van. Maatschappelijk gezien verdrietig dan; verder had ik deze week weer een vrolijk hartje...

scherp

Scherpte in maatschappelijke betekenis zou je kunnen uitleggen als betrokkenheid, als geëngageerdheid en zou je daarmee als positieve kwaliteit kunnen zien. Aan de andere kant is scherpte soms ook gewoon te veel en dan past het label fanatisme beter. De middenweg is moeilijk, zo blijkt...

Scherpte is, een voor de hand liggend bruggetje, ook een fotografisch begrip. Scherpte betekent voor veel mensen kwaliteit. Veel mensen zien scherpte van (hun) foto's als primaire kwaliteitsnorm. Een perfecte foto heeft als minimale eigenschap dat ie scherp is... Een echt onscherpe foto is in de ogen van veel mensen simpelweg mislukt. Gelukkig blijkt hier wel een middenweg mogelijk.

vaag

Het tegendeel van scherp, althans in fotografische zin, is onscherp of vaag. Die vaagheid kan door al dan niet opzettelijke beweging komen, of doordat het onderwerp niet in focus is. Ook vaagheid door een beslagen lens is mogelijk, en, maar dan is er zeker geen sprake meer van toeval, vaagheid doordat de lens is ingesmeerd met vaseline (don't try this at home).

Wanneer je als fotograaf die vaagheid bewust gebruikt en het resultaat aan anderen laat zien, resulteert dat vaak in iets dat kunst wordt genoemd. Soms gebruik je vaagheid omdat je op die manier een illusie van aanwezigheid kunt realiseren, een subtiliteit, een twijfel, een gevoel met ruimte voor interpretatie. Wanneer de vaagheid zich zover heeft ontwikkeld dat er geen enkel herkenbaar element meer in beeld is, ben ik het zelf ook kwijt, maar vóór die tijd...

intentie

In een wat ouder nummer van het tijdschrift Il Fotografo (inderdaad, Italiaans), trof ik een aantal bladzijden met het werk van Roberto Polillo. Vaagheid met intentie. De naam zegt je hoogstwaarschijnlijk niets, maar dit is een voorbeeldje van zijjn werk :

 

 

Roberto Polillo is heel lang zwart-wit fotograaf geweest en maakte heel veel portretten van jazz-beroemdheden. Echt sterk werk. Lekker scherp ook. Extreem afwijkend van bovenstaand beeld. En toch, ook dit is fraai werk vind ik. Er zit, zeker met de tot overvloedigheid opgeschroefde kleuren, duidelijk sfeer in; gevoel zonder al te expliciet te worden. Herkenbaarheid, maar zonder de details. Naar aanleiding van dat artikel vroeg ik me af wat die omslag bij hem van scherp zwart-wit naar vaag-en-kleur had veroorzaakt.

Die reden was banaler dan ik had kunnen denken. Roberto was destijds overgegaan op een digitaal toestel en had dat op vakantie meegenomen. Door onbekendheid met het toestel had hij per ongeluk een onbedoeld lange sluitertijd gebruikt. Hij was door het bewogen toevals-resultaat erg gecharmeerd en had die techniek verder onderzocht...

vaagheid en beweging

Door het artikel in Il Fotografo moest ik terugdenken aan een ver verleden. Lang voor ik het vage werk van Roberto kende, in een leven zonder corona, cartoons of andere verkrampende beperkingen, was ik met gezin-plus op vakantie in Spanje.

Toen we daar in een klein dorpje rondliepen besloot ik om 5 minuten lang uit te proberen of ik vage foto's kon maken, die ondanks hun vaagheid goed en eigen zouden voelen. Hoe kort het ook was, het voorval schoot me meteen te binnen. Daarna moest ik wel een uurtje zoeken naar de beelden die ik toen had gemaakt.

 

experiment

Met de foto rechtsonder (of helemaal onderaan als je op je mobiel leest) ben ik eigenlijk best een klein beetje blij. Echt tevreden was ik destijds nog niet door het eerste gebruik van die techniek; er viel nog heel wat uit te proberen. Maar de techniek was eenvoudig; beetje schudden tijdens een relatief lange sluitertijd.

Dat ik de kracht van vaagheid niet herkend had, was waarschijnlijk ook te wijten aan de ad-hoc keuze van de locatie. Als je dit soort beelden maakt van iconische locaties met kleurrijke mensen wordt het sowieso spannender. En er moet wat mij betreft toch wel iets meer inhoudelijke intentie in; dit was alleen een technisch experiment. Wie weet probeer ik het nog een keer, al zal het wel in een volgend leven worden...

ongevraagd

Ter afsluiting wil ik je een ongevraagde, misschien wat belerende, maar goed-bedoelde, en vooral absoluut niet verplichtende raad geven...

Blijf in beweging. Niet alleen is beweging een probaat middel tegen de somberheid die je momenteel vanuit maatschappelijk kader kan overvallen en zorgt het voor (lichamelijke) flexibiliteit, maar beweging zorgt vooral voor vaagheid. Vaagheid zorgt voor relativiteit en dat zorgt weer voor ruimte voor anderen.

Te strak vasthouden aan je eigen normen en waarden leidt tot over-scherpte, zuurheid en verkramping. Zeker wanneer je probeert om je uitgangspunten aan anderen op te leggen. Daarom eindig ik ook deze week met ongevraagd advies... Leven en laten leven. In heerlijk zachte bewegings-onscherpte...

meer lezen en kijken

Hoe kom ik bij Il Fotografo ? Via Readly, een online platform met heel veel tijdschriften. Ik probeer het uit (2 maanden gratis) en ben al wel enthousiast geraakt. Kijk hier voor het twee-maands aanbod (vandaag gecontroleerd) of gewoon op readly.com (1 maand gratis)

Meer over Roberto Polillo (ook met beeldmateriaal uit zijn zwart-wit tijd) : https://rpolillo.photoshelter.com/

En een Engelstalige video over de omslag die hij maakte :

Door de corona is mijn leven, en waarschijnlijk het jouwe ook, een stuk minder boeiend geworden. Ik merk hoe hard ik me ongemerkt aan de sprankelende hoogtepuntjes van het leven omhoog trok. Aan de etentjes, avonden met vrienden, festivals, vakanties en foto-uitstapjes. De wereld staat, wat betreft positieve energie, opeens wel heel erg stil.

Tijdens de eerste corona-golf had ik daar niet heel veel last van, waarschijnlijk omdat ik goed met mezelf kan opschieten en ook nog eens een overdaad aan interesses en bezigheden heb. Tijdens deze tweede golf kost het onverwacht veel moeite; zelfs ik word er niet vrolijker op; het gevoel van een verloren jaar kruipt langzaam in me...

tegenbeeld

Begin van de week zag ik een oude vrouw op televisie; ze had Auschwitz overleefd en was daarna psychologe geworden. Ze legde uit dat ze haar leven niet in het voor de hand liggende kader van slachtoffer had geplaatst, maar dat ze zich overlevende voelde. En daardoor de kracht voelde er uit te halen wat er in zat.

Dat kon ik tot op zekere hoogte volgen, al kan ik me moeilijk voorstellen hoe dat werkt, wanneer je iets zo indringends hebt meegemaakt; of je dat dan kunt niet-zien. En ook werkte haar verhaal relativerend; mijn wekelijks gepiep over corona valt daar natuurlijk volledig bij in het niet. Toch wil ik met haar techniek proberen mijn negativiteit om te keren. Ik wil niet in het negatieve dompelen, maar het tegenbeeld proberen te zien.

dubbelbeeld

Negativiteit en sombere gedachten kunnen alleen bestaan tegen een achtergrond van minder-negatief; laten we het voor het gemak positief noemen. Als aanname ga ik er van uit dat er altijd zo'n andere kant bestaat. Een klassieke visuele verbeelding van die dubbelheid is Rubin's vase, ook wel The Two Face, One Vase Illusion genoemd.

Afhankelijk van wat je ziet, zie je een vaas óf twee gezichten. Je ziet ze niet tegelijk; sterker nog, wanneer je het één ziet, kun je het ander niet zien. Je weet het wel, kunt ook wisselen, maar het is niet mogelijk beide tegelijk te zien. Het ander is niet meer dan het tegenbeeld. De restruimte die het één nog sterker laat schitteren...

 

 

negatieve ruimte

Zoals dat bij Rubin's vase werkt, met die expliciete, gestileerde aanwezigheid van twee mogelijke betekenissen, werkt dat in de fotografie niet. Vaak wordt wel gebruik gemaakt van negatieve ruimte (de ruimte die het niet-onderwerp is), maar niet met een dubbele betekenis. Ik heb in de foto die ik je een tijd geleden liet zien (in dit bericht) gebruik gemaakt van zo'n negatieve ruimte. In dit geval zorgt de negatieve ruimte er voor dat de boom, die op zichzelf niet spannend is, een lading krijgt, een betekenis, een kader.

 

 

op pad

Afgelopen week was ik een uurtje op pad. De tredmolen waar het leven in terecht gekomen is, moest even onderbroken worden. Terug naar een plek die ik al kende, maar nu om met ander licht te kijken of ik er meer mee kan. Ik zal je eerst een wat ruimer beeld geven; een middenweg tussen de blik van Kata en mijn blik.

Het is geen voorbeeld van negatieve ruimte, maar wat ik me wel afvraag is wat er zou gebeuren als die ene loofboom er niet had gestaan. Dat het een vreemde eend in de bijt is, staat vast, maar maakt die boom de foto nou net boeiend, of verstoort ie het evenwicht... Misschien Photoshop ik hem er nog wel eens uit.

 

 

gevoelsmatig

Onderstaand het eindresultaat van mijn uitstapje. Spelen met negatieve ruimte, zonder dat ik die laat zien. Zonder dat die er zelfs is. Alleen de illusie van meer, maar niet visueel... Eigenlijk is dit wel weer duidelijk een Kata-beeld; voelen in plaats van denken... Kata wil een verwarring scheppen; het onderwerp is het onderwerp niet en de achtergrond is geen achtergrond. Er zit wel een verbinding tussen die twee, maar ze raken elkaar niet.

Er zit een dubbelheid in het beeld, die wordt versterkt door het gebrek aan een gebeurtenis. Het is een toneel in afwachting; er staat iets te gebeuren, zo voelt het. Wát dat is, wanneer dat gaat plaatsvinden en óf het überhaupt gaat gebeuren is onduidelijk; dat is het deel dat je niet ziet en niet kunt vasthouden.

Juist door het ontbreken van houvast wordt het een boeiend beeld. Er is een gemis en toch een vertrouwdheid, misschien zelfs warmte. De warmte van het leven en de liefde die je ervaart worden groter doordat er ook gemis is. Gelukkig, misschien toch geen verloren jaar...

 

 

te klein

Dit beeld heeft ruimte nodig. Geprint zou 40x40 cm het minimum zijn; ik ga het eerdaags in het echt, op papier, zien. Op een monitor mis je helaas veel. Vooral de subtiliteit die het bankje (niet-onderwerp) en bos (niet-achtergrond) scheidt; de (on)scherpte. Het bankje is onscherp; het bos (althans de grond en de eerste bomen) zijn scherp(er). Een uitsnede...